ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ
Πριν από μερικά χρόνια, στην τότε κλειστή κοινωνία ο γάμος αποφασιζόταν από τις δυο οικογένειες, κυρίως από την νύφη και τον γαμπρό. Το συνοικέσιο όμως, απαιτούσε την οργάνωση του προξενητή .
Η αμοιβή του προξενητή δεν ήταν σε χρήμα . Εάν πετύχαινε η προξενιό, ήταν καλεσμένος στα τραπέζια και των δύο οικογενειών. Έπαιρνε δώρα από την οικογένεια της νύφης, όπως κοστούμι ή πουκάμισο αν ήταν άντρας , και σάλι ή παντόφλες αν ήταν γυναίκα .

Ο προξενητής μεσολαβούσε για τις συμφωνίες της προίκας που είναι : τα ζουνάρια , οι φούτες, τα καταστάρια, τα ποκάμισα, τα σκουφούνια, τα πανιά, για τους σαγιάδες και τα κοντόσια που τα στέλνει η νύφη στον ραφτά yια κέντημα και τα πληρώνει ο γαμπρός . Όταν τελειώσουν οι συμφωνίες ορίζουν την ημέρα του αρραβώνα. Ο προξενητής με το δαχτυλίδι των αρραβώνων που έχει διαλέξει ο γαμπρός, πηγαίνει στο σπίτι της νύφης όπου ορίζεται και η μέρα του γάμου (το αργότερο μέχρι πέντε μήνες). Ο προξενητής επιστρέφει στο σπίτι του γαμπρού δίνοντας του τα δώρα της νύφης . Η αρραβώνα γίνεται γνωστή στο χωριό από τις δυο οικογένειες ρίχνοντας άπλα . Από εκείνη τη στιγμή ξεκινούσε το γλέντι με νταούλια και ζουρνάδες . Η πρώτη επίσκεψη του γαμπρού στο σπίτι της νύφης είναι οκτώ ημέρες μετά τον αρραβώνα, ενώ της πεθεράς στις είκοσι δύο μέρες όπου τηρώντας τις συμφωνίες των δώρων φέρνει μαζί της το σεντούκι όπου αργότερα θα μπουν και τα προικιάτικα της νύφης .

Όταν πλησιάζουν οι μέρες του γάμου, ο γαμπρός πρέπει να βρει τον κουμπάρο, όπου τις περισσότερες φορές είναι ο νουνός και τα μπρατίμια, δηλαδή τους στενούς ελεύθερους φίλους του γαμπρού . Η νονά θα φτιάξει το κόκκινο χλάμπουρο όπου θα το χορέψουν ο νουνός και οι νιόπαντροι , ενώ τα μπρατίμια κάνουν δικά τους χλάμπουρα, κίτρινα και γαλάζια .

Δύο μέρες πριν τον γάμο, την Παρασκευή, οι δύο οικογένειες στέλνουν με άντρες τα καλέσματα , ζαχαρωτά διπλωμένα σε άσπρο χαρτί και δεμένα με κόκκινη κλωστή, το χράδι. Το ίδιο πρωί , συγγενικά κορίτσια του γαμπρού με μια γυναίκα , αναπιάνουν τα τρία κανίσκια , τα οποία είναι τα επίσημα καλέσματα του νουνού και των μπράτιμων .

Το Σάββατο ακολουθούν τα δεύτερα καλέσματα, αυτή τη φορά όμως γίνονται από κορίτσια. Αφού λουστεί η νύφη, συγυρίζει τα προικιάτικα στο σεντούκι του γαμπρού. Το απόγευμα μια συγγένισσα του γαμπρού κρατώντας στο κεφάλι τα κανίσκια, τα μοιράζει στα μπρατίμια και το νουνό , ενώ τα κορίτσια από σπίτι σε σπίτι προσκαλούν τον κόσμο στο γλέντι.

Την Κυριακή το πρωί , οι νταφτσαραίοι συγκεντρώνουν τα μπρατίμια με τα χλάμπουρά τους στο σπίτι του γαμπρού για να ξεκινήσουν για το σπίτι της νύφης.

Όσο η νύφη αλλάζει στο σπίτι της , τα κορίτσια τραγουδούν τα νυφιάτικα της ρούχα. Η νύφη κάθεται σε μια ψάθα όπου κρύβει από κάτω ένα σιδερένιο λουρί του αρότρου, για να στεριώσει ο γάμος της σαν το σίδερο. Το ίδιο λουρί, το περνάνε τρεις φορές στο σώμα της νύφης για να μην αρμενιάζεται, για να μην ματιάζεται. Βάζουν τα ρούχα της στο κόσκινο μαζί με ζαχαρωτά, για να είναι γλυκός ο γάμος, με ρύζι για να στεριώσει ο γάμος, και με κέρματα (σιδερένια) για να είναι ο γάμος γερός σαν το σίδερο. Τα ρίχνουν ψηλά τρεις φορές και τέλος της φοράνε τα ρούχα εκτός από το ζουνάρι και τα παπούτσια. H νύφη περιμένοντας το γαμπρό ακούει να της τραγουδούν: Τι στέκισι χρυσό μ' δεντρί. Ο γαμπρός εντωμεταξύ ξεκινάει με τα όργανα, τα μπρατίμια και τους συγγενείς να πάρουν τη νονά και τον νουνό και να πάνε όλοι μαζί στης νύφης το σπίτι. Δύο ντραφτσαραίοι πηγαίνουν μπροστά, πρώτοι στο σπίτι, να φέρουν την είδηση την ντράφτσα και να κεράσουν ρακί και κρασί που κουβαλούν μαζί τους. Στη συνοδεία του γαμπρού , τα νταούλια και οι ζουρνάδες παίζουν ασταμάτητα. Όταν πλησιάζουν στην αυλή του σπιτιού, πηγαίνει μία συγγένισσα της νύφης και κερνάει πρώτα το γαμπρό και ύστερα όλους τους υπόλοιπους .Χορεύουν λίγο και κινούν για την αυλή του σπιτιού , όπου ο πεθερός και η πεθερά καλωσορίζουν τον γαμπρό. Όλοι οι καλεσμένοι στέκουν αμίλητοι και περιμένουν μ ευλάβεια την έξοδο της νύφης και των προικιών .

Ένας συγγενής της νύφης κρατάει ένα κόσκινο με το ζουνάρι του γαμπρού και τα ραντίσματα Βοηθάει το γαμπρό να ζωστεί το ζουνcιρι και έπειτα κυλάει το κόσκινο στο χώμα. Αν το κόσκινο πέσει με τη βάση του προς τ' απάνω, τότε το πρωτότοκο θα είναι παιδί δηλαδή αγόρι .

Εν τω μεταξύ δύο μπρατίμια μπαίνουν στην καμάρα της νύφης απ' τους οποίους ο ένας της φοράει τα παπούτσια και ο άλλος το ζουνάρι.

Οι γυναίκες βγάζουν τα προικιά απ' το- σπίτι για να στολίσουν τον αραμπά ο οποίος θα πάει στο σπίτι του γαμπρού υποδεχόμενος από τα πεθερικά. Μετά τα προικιά βγαίνει και η νύφη. Οι ποδιές του σαγιά της είναι κατεβασμένες και το πρόσωπο της σκεπασμένο με τη λεπτή άσπρη σκέπη που φτάνει ως τη μέση της .

Η νύφη βγάζει από την μπουζουνάρα της, ένα πρόσφορο το κλίκι. Το σπάει στη μέση και πετάει το ένα κομμάτι στα κεραμίδια και το άλλο το κρύβει στον κόρφο της. Οι καλεσμένοι την ραντίζουν με γέννημα και ρύζι. Έπειτα κινούν όλοι για την εκκλησία. Μπροστά βαρούν τα όργανα, πίσω ο : γαμπρός και ο κουμπάρος και κατόπιν η νύφη με ένα μπράτιμο και τους καλεσμένους. Μόλις φτάσουν στην εκκλησία, η νύφη βγάζει από την μπουζουνάρα της ένα ρόδι και το ρίχνει ψηλά στον αέρα στο βάθος . Όποιος το πιάσει είναι ο αξιότερος . Πριν μπουν στην εκκλησιά, δίνουν στη νύφη ένα κλαμένο αγοράκι όπου σαν το ηρεμήσει αποδεικνύει την τρυφερότητα της που θα την κάνουν καλή μητέρα. Τέλος, η πόρτα της εκκλησίας ανοίγει και ο παπάς παίρνει με το ένα χέρι τον γαμπρό και με το άλλο χέρι την νύφη.

Στη μέση του μυστηρίου ο νουνός κουκουλώνει την νύφη και το γαμπρό μ' ένα μεταξωτό ύφασμα και κρατάει με το κάθε χέρι του πάνω από τα κεφάλια τους από ένα κερί αναμμένο για να συνδεθούν στενά και να είναι φωτισμένοι.

Αφού τελειώσει το μυστήριο, οι φίλοι χαιρετούν το ζευγάρι δίνοντας τους ευχές, φιλούν τα στέφανα και ξεκινούν για το σπίτι του γαμπρού όπου τους περιμένουν οι γονείς του γαμπρού. Μόλις φτάσουν στην πόρτα του σπιτιού, τα όργανα σωπαίνουν. Η νύφη με τα χέρια στην μέση, με τις παλάμες ν' ακουμπάνε στο ζουνάρι και τα μάτια κατεβασμένα, παίρνει τη στάση σε σχήμα σταυρού και προσκυνάει τα πεθερικά τρεις φορές. Στο τρίτο προσκύνημα, η νύφη φιλάει τα χέρια τους και της δίνουν και νομίσματα. Μόλις η νύφη μπει στο σπίτι ρίχνει στο αλεύρι το μισό κομμάτι κλίκι που είχε κρυμμένο στον κόρφο της, για να φέρει γούρι στον γαμπρό. Τότε κάθονται όλοι στο τραπέζι εκτός από τη νύφη που κάθεται με τη σκέπη ριγμένη στο πρόσωπο. Τρεις μπουκιές πρέπει μόνο να πάρει, κι αυτές απ' το χέρι της νουνάς που την σταυροκοπάει. Κερνάει κρασί στον παπά, τον νουνό, τα μπρατίμια και το γαμπρό που της δίνουν τα χρήματα . Με τη σειρά της τους δωρίζει κι αυτή, το φλοκιαστό προσκέφαλο κι ένα σεντόνι στον νουνό, στο γαμπρό ένα μαντήλι, στον πεθερό δίνει ένα πουκάμισο και στην πεθερά τσεμπέρι ή σκουφούνια, ενώ οι καλεσμένοι χορεύουν τον τρανό. Ο χορός κρατάει ως τις έξι το απόγευμα όπου οι καλεσμένοι σιγά σιγά αποχωρούν και μένουν οι στενοί συγγενείς και τα όργανα .

Το ζευγάρι αποχωρεί μετά από λίγη ώρα. Αν η νύφη βγει καλή, δηλαδή παρθένα, η μπάμπω το αναγγέλλει στο χωριό και ξαναρχίζει το γλέντι και το ποτό ως τα ξημερώματα .
Η επίσημη γραπτή διατύπωση της γαμήλιας ευτυχίας.